نشست علمی نسبت‌شناسی فقه روابط بین‌الملل با دانش‌های همگون به گزارش معاونت اطلاع‌رسانی مؤسسه فتوح اندیشه، پنجمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی گروه فقه بین‌الملل؛ با موضوع «نسبت‌شناسی فقه روابط بین‌الملل با دانش‌های همگون» با ارائه حجت‌الاسلام‌ والمسلمین رسول حکمی و به دبیری حجت‌الاسلام ‌والمسلمین محسن افروغ، در تاریخ 5 تیر در قالب «حضوری ـ وبیناری» برگزار گردید.

حجت‌الاسلام افروغ دبیر جلسه ضمن تبیین موضوع، محورهای اصلی این نشست را «نسبت فقه روابط بین‌الملل با دانش‌های همگون فقهی» و «نسبت فقه روابط بین‌الملل با دانش‌های بین‌المللی همگون» معرفی نمودند.

در ادامه حجت‌الاسلام ‌والمسلمین رسول حکمی؛ «دانشجوی دکتری موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی «ره»، با اشاره به مقدماتی از قبیل؛ «جایگاه نسبت شناسی در علم»، «امکان دانش فقه روابط بین‌الملل در قالب تبیین معیارهای تمایز علوم» و «ماهیت فقه روابط بین‌الملل» به بررسی نسبت‌شناسی فقه روابط بین‌الملل با دانش‌های همگون در دو بخش «نسبت سنجی با دانش‌های بین‌المللی همگون» و «نسبت سنجی با دانش‌های فقهی همگون» پرداختند.

ایشان در ابتدای نشست، با مفروض گرفتن معیار تمایز علم فقه روابط بین‌الملل با سایر دانش‌ها، در «مفهوم شناسی»، «موضوع شناسی»، «روش‌شناسی» و «غایت شناسی» به سراغ نسبت سنجی این دانش با «دانش روابط بین‌الملل موجود» در قالب تفاوت مفهومی و موضوعی رفته و موضوع فقه روابط بین‌الملل را برخلاف دانش روابط بین‌الملل که ماهیت جنگ و صلحی دارد؛ رفتار بین‌المللی مکلفین معرفی نمود. همچنین ایشان تمایز فقه روابط بین‌الملل را در روش اجتهادی آن و غایت «گسترش حاکمیت الله» و «کسب سعادتی دنیوی و اخروی برای تمام انسان‌ها» دانستند.

ایشان در ادامه بخش اول، به نسبت سنجی فقه روابط بین‌الملل با «دانش حقوق بین‌الملل» پرداخته و با در نظر گرفتن ماهیت قانون محوری و قاعده‌مندی حقوق بین‌الملل، منابع حقوق بین‌الملل را عرف، اصول کلی حقوقی و قواعد آمره دانستند درحالی‌که منابع فقه روابط بین‌الملل، منابع چهارگانه اجتهاد می‌باشد. وی در پایان بخش اول به تبیین تمایزات غایت فقه روابط بین‌الملل با حقوق بین‌الملل پرداختند.

حجت‌الاسلام حکمی در بخش دوم نشست، به تبیین تمایزات «فقه روابط بین‌الملل» با دو مقوله «فقه سیاسی» و «فقه حکومتی» پرداخته و مفهوم شناسی این دو دانش را از پایگاه «فقه عمومی»، «پایگاه فقه سیاسی» و از «پایگاه روابط بین‌الملل» تشریح نمودند.

این پژوهشگر فقه سیاسی در انتهای نشست، نسبت فقه روابط بین‌الملل با «فقه سیاسی» را عموم و خصوص مطلق دانسته و فقه سیاسی را به دو بخش «فقه روابط بین‌الملل یا فقه سیاست خارجی» و «فقه سیاست داخلی» تقسیم کردند. وی همچنین رابطه دانش فقه روابط بین‌الملل با فقه حکومتی را با توجه به معانی مختلف فقه حکومتی منحصر در «عموم خصوص من وجه» با ماهیت انشائی فقه حکومتی و «عموم خصوص مطلق» با ماهیت اخباری فقه حکومتی و ماهیت بینشی به مثابه تعریف سوم دانستند.

در پایان جلسه سؤالاتی توسط اساتید و پژوهشگران حاضر در نشست مطرح گردید که به برخی از پرسش‌ها توسط حجت‌الاسلام‌والمسلمین حکمی، پاسخ مقتضی داده شد.

نظر کاربران