به همت معاونت پژوهش و گروه فقه هنر موسسه فتوح انديشه برگزار شد: کرسی آزاد‌اندیشی با موضوع «روابط فقه و هنر» در ادامه سلسله کرسي‌هاي آزادانديشي مؤسسه فتوح انديشه، کرسي «روابط فقه و هنر» با ارائه حجت‌ الاسلام و المسلمين دکتر سيد محمدمهدي رفيع‌پور و با حضور ناقدين محترم حجت‌الاسلام و المسلمين دکتر رهدار و حجت‌الاسلام و المسلمين دکتر داوودآبادي و به دبيري دکتر مهدي اميني در تاريخ سيزدهم اسفند 1397 برگزار گرديد.
کرسي آزاد‌انديشی با موضوع «روابط فقه و هنر»

در آغاز این نشست که با حضور جمعی از پژوهشگران و دانشجویان حوزوی و دانشگاهی فعّال در عرصه فقه و هنر برگزار شد، حجت‌الاسلام دکتر رفیع‌پور در ضمن بیان محورهایی، به ارائه دیدگاه خویش درباره نسبت میان فقه و هنر پرداختند. ایشان به عنوان مدرس درس خارج فقه و اصول، با تأکید بر پذیرش تلاش‌هایی که در جهت تولید فقه نظام و فقه تمدّن‌ساز صورت می‌گیرد، مبنای ارائه نظر خویش در خصوص «روابط فقه و هنر» را مبتنی بر دستگاه رایج و متعارف فقاهت جواهری در حال حاضر دانستند.

ایشان به عنوان مقدمه بحث خویش، با اشاره اجمالی به موارد و مصادیق مواجهه فقهای شیعه با هنرها اظهار داشتند: خروجی نهایی آرای فقهای شیعه در فقه هنر، رنگ و بوی احتیاطی و تحریمی داشته و فتاوای جواز هم فاقد هرگونه مطلوبیت و رغبت‌انگیزی به سوی هنر بوده است. در عین حال در فقه معاصر، بزرگانی مانند مرحوم آیت الله خویی، حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری با صدور احکامی، فضای غالب را شکسته‌اند و در زمینه‌ها و عرصه‌هایی هنری، همچون موسیقی، خوانندگی، رقص و مجسمه‌سازی؛ تفصیلات، استثنائات و حتی فتاوای متفاوتی را مطرح ساخته‌اند. این روند تا جایی ادامه پیدا کرده است که در حال حاضر، صاحب‌نظرانی مانند آیت الله محقق داماد و آیت الله علیدوست به استحباب و حتی استحسان نفسی برخی از هنرها اشاراتی داشته‌اند.

این پژوهشگر فقه و اصول، در ادامه تبیین نظر خویش تاکید کرد، در قلمرو پژوهش فقه هنر، باید تکلیف فقیه در نسبت با هنر روشن گردد و اضافه کرد: «فقیهان نه با یک نگاه استقلالی، بلکه با یک نگاه اضافی با هنرها مواجه می‌شدند و همین امر باعث شده است که هنر نه بذاته، بلکه از جنبه‌های دیگر و در ضمن عناوینی همچون مکاسب محرّمه، در فقه مطرح و تعیین تکلیف گردد». ایشان عدم شناخت کافی از ماهیت عینی پدیده‌های هنری را نیز از جمله موانعی دانستند که زمینه برخورد احتیاطی و نه چندان کارآمد فقیه را فراهم ساخته است و دخالت برخی از ارتکازات فقها در این زمینه را نیز بی‌تاثیر ندانستند و در ادامه بیان کردند: این ارتکازات ریشه در عللی، مانند همراهی آثار و محصولات هنری با برخی از مقولات لهوی و هنرمندان مفسد در طول تاریخ دارد که با عدم ورود مستقیم فقها به این عرصه تشدید گشته است.

ایشان در ادامه به ارائه پیشنهاداتی برای احیای رویکرد اثرگذار در فقه هنر پرداختند و اظهار داشتند: «بایستی در مقام استنباط، به مقاصدالشریعه توجه داشت؛ زیرا توجه کردن و نکردن به مقاصدالشریعه در استنباط فقه هنر، ابداً یکسان نیست». همچنین «بایستی نگاهی دوباره و جدّی به قواعد فقهیه داشت تا مقدمات لازم جهت صدور فتاوایی با کارآمدی بیشتر در عرصه هنر و هنرها فراهم گردد».

در ادامه این جلسه، دیدگاه ایشان با ارزیابی ناقدان محترم و همچنین سؤالات برخی از پژوهشگران این حوزه، مورد بحث و بررسی بیشتر قرار گرفت و در پایان با پاسخ‌های ارائه‌دهنده محترم و جمع‌بندی نهایی، ابعادروابط فقه و هنر از دیدگاه ایشان، از شفافیت و وضوح بیشتری برخوردار شد.

نظر کاربران

درج نظر

ایمیل شما منتشر نمی شود

سیستم تشخیص ربات از انسان برای این فرم فعال است.